از کجا بفهمیم بکاپ شرکت قابل بازیابی است؟

بکاپ، نسخه پشتیبان اطلاعات است؛ بازیابی یعنی برگرداندن آن اطلاعات برای استفاده دوباره. چهار بررسی زیر به سؤال‌های متفاوت پاسخ می‌دهند و نتیجه یکی جای دیگری را نمی‌گیرد.

این‌ها چهار هدف بررسی‌اند، نه الزام خرید چهار ابزار. حتی نام قابلیتی مثل Health Check یا SureBackup کافی نیست؛ دامنه و تنظیمات آزمون مشخص می‌کنند چه چیزی واقعاً بررسی شده است.

برای نمونه، مستندات Health Check در Veeam بررسی سلامت اطلاعات در نسخه مشخصی از بکاپ را توضیح می‌دهد. این گزارش به معنی امتحان‌کردن تمام برنامه‌های شرکت نیست.

اولویت بازیابی را کار شرکت تعیین می‌کند: مثلاً بازگشت اسناد مشترک یا نرم‌افزار مالی. برای هر سرویس، سه نیاز جدا مطرح است:

• اطلاعات و کار موردنیاز: فایل‌ها، پایگاه داده و سرویس‌های وابسته‌ای که برای ادامه آن کار لازم‌اند. انتخاب یک نمونه آسان و کم‌اهمیت، وضعیت سرویس اصلی را روشن نمی‌کند.
• تازگی نسخه: چه مقدار از تغییرات اخیر می‌تواند از دست برود؟ اگر شرکت به تغییرات امروز نیاز دارد، بکاپ قدیمی پاسخ کافی نیست.
• مدت توقف قابل تحمل: کار تا چه زمانی می‌تواند متوقف بماند؟ این نیاز با زمان مشاهده‌شده در آزمون مقایسه می‌شود، اما تضمین زمان بازیابی در هر حادثه نیست.

فاصله تهیه بکاپ با مدت نگهداری نسخه‌ها فرق دارد. ممکن است بکاپ تازه داشته باشید، اما نسخه قبل از یک حذف یا تغییر اشتباه دیگر موجود نباشد. هنگام انتخاب نمونه، هم نسخه جدید و هم نسخه‌های قدیمیِ موردنیاز شرکت را در پوشش بررسی ببینید؛ نتیجه یک نسخه به بقیه تعمیم داده نمی‌شود.

1. ۱

   نمونه و نسخه بکاپ را انتخاب کنید

   فایل یا سرویس مهم، تاریخ نسخه و بخش‌های خارج از آزمون مشخص شوند. برای آزمون برنامه، اطلاعات و سرویس‌های وابسته آن هم در دامنه قرار بگیرند.

2. ۲

   محیط و مسئول آزمایش را مشخص کنید

   مسئول مجاز، محیط جدا و ظرفیت لازم مشخص باشند. جداسازی باید جلوی تداخل با شبکه اصلی، تغییر داده واقعی یا ارسال پیام و تراکنش واقعی از نسخه آزمایشی را بگیرد.

3. ۳

   نتیجه قابل قبول را از قبل بنویسید

   معیار روشن باشد: کدام فایل با چه محتوایی باز شود یا کدام کار در برنامه انجام شود؟ مسئول آشنا با اطلاعات، نتیجه را تأیید می‌کند.

اجرای آزمون بر عهده مسئول فنی مجاز است. برای امتحان بکاپ، داده در حال استفاده را جایگزین نکنید، نسخه‌های پشتیبان را حذف نکنید و بکاپ جاری را متوقف نکنید. ابزار، زمان و منابع آزمون باید با شرایط سرویس هماهنگ باشند.

اگر نسخه‌ها رمزگذاری شده‌اند، مشخص کنید چه کسی کلید را نگه می‌دارد و مسئول مجاز هنگام آزمایش چگونه به آن دسترسی پیدا می‌کند. خود کلید یا رمز را در گزارش عمومی یا فرم سایت ننویسید.

برای یک پوشه اسناد، می‌توانید بازشدن فایل‌های منتخب و وجود محتوای مورد انتظار را بررسی کنید. برای نرم‌افزار کاری، ممکن است لازم باشد اطلاعات را ببینید و یک کار توافق‌شده را در محیط آزمایش انجام دهید. مسئول اطلاعات یا کاربری که با آن کار آشناست باید نتیجه را تأیید کند.

روشن‌شدن ماشین مجازی، یعنی همان محیطی که برنامه روی آن نصب شده، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد برنامه قابل استفاده است. ممکن است برای کارکرد آن، پایگاه داده، دسترسی کاربر یا سرویس‌های دیگری هم لازم باشند. اگر این موارد در آزمایش حضور ندارند، محدودیت را در گزارش بنویسید.

مستندات آزمون SureBackup در Veeam هم امتحان برنامه در محیط جدا را از بررسی فایل بکاپ تفکیک می‌کند. این نمونه برای توضیح تفاوت بررسی‌هاست؛ توصیه به خرید یک محصول یا تأیید سازگاری آن با شرکت شما نیست.

در این مثال فرضی، معیار قبولی بازشدن و تأیید محتوای هر ۱۰ فایل منتخب است. جدول نشان می‌دهد چه اطلاعاتی نتیجه آزمون را قابل بررسی می‌کنند؛ این اعداد گزارش مشتری یا وعده سرعت بازیابی نیستند.

از ۹:۰۰ تا ۹:۱۲ فقط برگرداندن و بررسی همین نمونه طول کشیده؛ آماده‌سازی محیط در این ۱۲ دقیقه حساب نشده است. دو فایل هنوز خطا دارند و نرم‌افزار مالی اصلاً آزموده نشده است. علت خطا، مسئول پیگیری و نتیجه آزمایش دوباره باید جدا روشن شوند؛ «۸ فایل باز شد» تأیید کل بکاپ نیست.

در نتیجه آزمون واقعی نیز نمونه و نسخه، محیط و تاریخ، مسئول اجرا و تأیید، کار امتحان‌شده، خطاها و مدت هر بخش مشخص باشند. رمز، کلید و محتوای محرمانه فایل‌ها وارد گزارش عمومی نمی‌شوند.

اگر این گزارش را هنگام تحویل پروژه می‌گیرید، آن را همراه اطلاعات تنظیمات و مسئولیت نگهداری دریافت کنید. چک‌لیست تحویل پروژه شبکه کمک می‌کند بقیه موارد تحویل را هم مشخص کنید.

آزمون بازیابی کار یک‌باره نیست. فاصله تکرار آن به اهمیت سرویس، تغییر اطلاعات و منابع آزمون بستگی دارد. پس از تغییر مهم نرم‌افزار، جابه‌جایی سرور یا عوض‌شدن روش بکاپ، بخش‌های متأثر باید دوباره بررسی شوند؛ موفقیت قبلی وضعیت جدید را ثابت نمی‌کند.

اگر نمونه برنمی‌گردد یا کار موردانتظار انجام نمی‌شود، علت می‌تواند در نسخه، دسترسی، محیط آزمون یا وابستگی برنامه باشد. مسئول فنی باید علت را مشخص کند و پس از اصلاح، همان مورد دوباره امتحان شود. موارد بررسی‌نشده و زمان آزمون بعدی نیز در پیگیری باقی بمانند.

برای طراحی بکاپ یا بررسی وضعیت فعلی، خدمات راه‌اندازی بکاپ خودکار و بررسی بازیابی اطلاعات به همین موضوع مربوط است. داشتن بکاپ قبلی به معنی نیاز به تعویض ابزار نیست؛ ابتدا اطلاعات تحت پوشش، روش کار و نتیجه آن بررسی می‌شوند.

اگر مشکل به نگهداری سرور یا سرویس‌های دیگر موردنیاز برنامه هم مربوط است، پشتیبانی و رفع مشکل سرور شرکت این بررسی گسترده‌تر را پوشش می‌دهد. در قرارداد نیز مسئولیت‌های پشتیبانی شبکه را مشخص کنید تا معلوم باشد چه کسی خطاها و آزمایش بعدی را پیگیری می‌کند.